Over Dienend-Leiderschap (Servant-Leadership) en leiderschap in het algemeen wordt veel geschreven. In dit blog krijgt u snel inzicht in de achtergronden van deze leiderschapsbenadering, de sleutelbegrippen, de gedragskenmerken en competenties van een Servant-Leader. En wat dienend-leiderschap voor resultaten geeft. Waarom het werkt!

Dienend-leiderschap is een leiderschapsbenadering ontwikkeld door de Amerikaan Robert K. Greenleaf. Zijn jarenlange ervaring in management bij AT&T, als consultant bij een groot aantal organisaties en zijn bezorgdheid voor de komende generaties resulteerde in 1970 in zijn boek “The Servant as Leader”, waarin hij zijn visie lanceerde dat leiderschap draait om service en dienstbaarheid. In Amerika en vervolgens wereldwijd bracht dit een nieuwe beweging op gang “Servant-Leadership”. Dit leiderschapsdenken werd een inspiratiebron voor veel onderzoekers, wetenschappers en leiderschapsexperts zoals Collins, Covey, Blanchard, Jaworski, Scharmer, Laloux e.a. Servant-Leadership wordt inmiddels wereldwijd door duizenden organisaties toegepast.

Wie en wat is een Servant-Leader?

Een dienend-leider kenmerkt zich doordat hij vertrouwen creëert, betrokkenheid vergroot en betekenisvolle verbindingen legt tussen mensen in de binnen- en buitenwereld. Hij/zij richt zich op de bovenstroom en onderstroom in zijn/haar organisatie. Persoonlijke waarden, zelfsturing, leren en autonomie zijn thema’s in het gedrag van een dienend-leider. Besluiten worden genomen in en met de gemeenschap. Een dienend-leider ontwikkelt een omgeving waarin mensen zich doorlopend kunnen ontwikkelen en waarbij er vanuit partnerschap met mensen binnen en buiten de organisatie wordt samengewerkt. Het gaat een dienend-leider om het leggen van duurzame en hechte verbindingen. De stijl van een dienend-leider is gericht op het sterker, gezonder, wijzer en autonomer maken van medewerkers en levert een directe bijdrage aan een duurzame samenleving.

Samen-werken

Dienend-leider is ook een stijl die uitgaat van co-creatie en co-design. Het samen met anderen ontwikkelen en ontwerpen van innovatieve producten, diensten en processen. De dienende leider stuurt op output (taak en resultaat) en op outcome (de leerweg naar het resultaat). Medewerkers worden gezien als partners die bijdragen aan het realiseren van de gezamenlijke visie, doelen en strategieën. Het werk-en leerklimaat is gekoppeld aan de strategie van de organisatie en aan de ambitie van de medewerkers. Leren en ontwikkelen is gericht op de groei van mensen. en zijn verbonden aan de doelstellingen van het individu en die van de organisatie.

Sleutelbegrippen

De afgelopen jaren hebben diverse wetenschappers gepoogd het begrippenkader van Dienend-leiderschap meetbaar en onderscheidend te maken. De Rotterdamse hoogleraar Dirk van Dierendonck heeft in een samenvattende studie (Van Dierendonck  & Nuijten 2011) een set gedragsaspecten gevonden die onderscheidend blijken te zijn voor Servant-Leaders. In samenwerking met enkele dienende-leiders in Nederland heeft Van Dierendonck zes ‘sleutelbegrippen’ gekozen waarmee in de begeleiding van mensen en organisaties wordt gewerkt. Deze zes sleutelbegrippen staan voor zichzelf, maar hun onderlinge samenhang maakt ze onderscheidend en kenmerkend voor het gedrag van een dienend-leider. Je kunt er dus niet zomaar een begrip uithalen.

Sleutelbegrippen

De zes sleutelbegrippen en hun werkdefinitie (Van Wijk, 2015):

  • COMPASSIONATE LOVE: houd onvoorwaardelijk van anderen zoals je van jezelf houd
  • AUTHENTICITY: ontdek wie je bent, waar je voor staat en handel consequent vanuit dit innerlijk kompas
  • HUMBLENESS: wees moedig én bescheiden in je zijn en doen
  • EMPOWERMENT: help mensen te groeien en hun bestemming te realiseren
  • PROVIDE DIRECTION: denk vooruit en geef richting aan de zaak
  • STEWARDSHIP: bouw aan betekenisvolle gemeenschappen en investeer duurzaam in mens, organisatie en samenleving

Deze zes begrippen van dienend-leiderschap kennen een onderlinge samenhang. De eerste drie begrippen (compassionate love, authenticity en humbleness) gaan over wie een leider is. (‘human being’), het zijn aspecten van iemands persoonlijkheid en drijfveren, van de ‘Ik’. Het zijn dus geen competenties en ze zijn niet trainbaar. Het zijn aspecten van iemands persoonlijkheid die groeien/zich ontplooien door bewustwording en (zelf)reflectie. De andere drie begrippen gaan over wat een leider doet (‘human doing’). Ze gaan over het ontwikkelen van de ander (empowerment), het leiding geven aan de organisatie (provide direction) en het zorgdragen voor de gemeenschap (stewardship). Deze begrippen hebben meer het karakter van gedrag en  competenties. De sleutelbegrippen van dienend-leiderschap leggen een brug tussen leiderschapsgedrag en organisatieresultaten.

Gedrag en competenties

In het onderstaande overzicht is de vertaling gemaakt van de sleutelbegrippen naar gedragskenmerken en competenties van een Servant-Leader.

  • Luisteren: Openstaan voor wat er wordt gezegd en juist niet wordt gezegd.
  • Empathie: Het (h)erkennen van de unieke persoonlijkheid van ieder mens.
  • Relaties bouwen: Mensen helpen in verbinding en harmonie met zichzelf en anderen te zijn.
  • Ontwikkelen: Commitment aan de groei van mensen. Gericht zijn op de ontwikkeling van anderen en jezelf.
  • Bouwen aan communities: Samen met anderen bouwen aan een hechte en gezonde community.
  • Bewustzijn: Het hebben van zelfbewustzijn en het bewustzijn op de omgeving.
  • Overtuigen: Mensen stimuleren mee te werken aan een gemeenschappelijk doel.
  • Conceptualiseren: Het grote geheel zien, alsmede de praktijk van alledag.
  • Vooruitzien: Het overzien van de lange termijn en de consequenties van keuzes.
  • Duurzaamheid: Werken aan duurzame relaties tussen mens, organisatie en samenleving.

Waarom werkt Dienend-Leiderschap? Wat zijn de resultaten?

  • Persoonlijke ontwikkeling van leiders en medewerkers (zelfleiderschap, zelfreflectie en zelfsturing)
  • Verandering in werkhouding: toename van commitment, groei van eigenaarschap en verantwoordelijkheid, toename van loyaliteit en baantevredenheid
  • Teamontwikkeling: versterkt vertrouwen, toename productieve conflicten, grotere betrokkenheid bij elkaar, aanspreken op gedrag en prestaties, bouwen aan gemeenschap
  • Prestaties: solide lange termijn financiële resultaten, verhoging klanttevredenheid, duurzame partnerschappen met klanten, medewerkers, leveranciers en andere stakeholders
  • Duurzaamheid: hergebruik grondstoffen, verantwoordelijkheid nemen voor de kwaliteit van de samenleving en het milieu, versterken maatschappelijke verantwoordelijkheid (bijvoorbeeld bijdrage aan de armoedebestrijding en medewerkers de gelegenheid bieden deel te nemen aan buurtprojecten), bouwen aan gemeenschap, positief imago

 

Ook werken aan je EIGEN leiderschapsstijl? Hier lees je meer.

Kan jouw team ook betere samenwerking gebruiken? Bekijk dan deze pagina.