Regelmatig deel ik verhalen uit mijn coachpraktijk. Het zijn verhalen van managers die ik heb begeleid of van professionals die ik spontaan heb ontmoet. Ik koppel hun verhalen aan boeken, films, muziek en schilderijen.

Dit schilderij is van de hand van Claude Monet en heet ‘La falaise à Dieppe’ (De kliffen bij Dieppe, Frankrijk). Monet schilderde het in 1882. Ik gebruik deze metafoor voor het lopen langs het randje van de afgrond. Elke manager maakt deze momenten mee.

Het zijn situaties waarin je niet meer weet wat te doen. Je hebt van alles gedaan om medewerkers mee te krijgen, maar niks werkt.

Met als effect dat je inmiddels flink geïrriteerd bent en je machteloos, radeloos en wellicht zelfs eenzaam voelt. De stress neemt toe en je gaat piekeren.

En als er niet snel iets verandert, ontaard dat meestal in nog meer duwen en trekken. Met nog meer gedoe en weerstand tot gevolg.

Dit is wat managers vaak voelen en doen als ze ‘langs het randje van de afgrond’ lopen.

Claude Monet – ‘La falaise à Dieppe’

Ik zag het schilderij van Monet en zijn diepere werking voor me tijdens de lunch van een dagje kennis tanken over de psychologie van het leiderschap.

Daar ontmoette ik Tom van Dijk (fictieve naam), manager bij een ingenieursbureau.

Wat gebeurde er?

Ik stond aan een tafeltje een broodje te knagen toen Tom zich meldde met een rustige stem. Hij stelde zich voor en vroeg of het oké was dat hij erbij kwam staan.

Wat me direct opviel was de manier waarop Tom zich voorstelde. Hij deed dat op de Bond-manier. Je weet wel: ‘Mijn naam is Bond, James Bond’. Een techniek waarmee een ander snel je naam onthoudt.

Ik antwoordde: “Dag Tom van Dijk, mijn naam is Rochat, Dick Rochat”. Hij glimlachte: “Je kent ‘Bond’?” Ik knikte bevestigend en glimlachte terug: “Vanochtend geleerd”.

Na de formele plichtplegingen over rollen enzo, werd het wat ongemakkelijk. Vandaar dat ik een kickstart-vraag gebruikte:

“Wat brengt jou hier Tom?”

Tom stopte met kauwen, slikte de hap door en keek me enigszins verrast aan. “Die ken ik nog niet! Wat een leuke vraag!”

Tom begon te vertellen. Hij stond op het punt op zijn werk het bijltje erbij neer te gooien. Het ging al tijden niet zo lekker in zijn team. Veel gedoe met personeel, een ruzieachtige sfeer en doelen die niet werden gehaald. Hij had al van alles geprobeerd om de boel open te breken en op te lossen.

Tom wist niet meer wat hij moest doen. Ook zijn baas sprak hem steeds vaker aan op de achterblijvende resultaten.

Er waren wel stappen gezet, maar te weinig om over een doorbraak te kunnen spreken. Het team zat nog steeds muurvast.

Hoe meer Tom over de situatie sprak, hoe gefrustreerder hij werd. Het zat hem écht hoog, dat was te horen, te zien en te voelen.

Voor Tom voelde de situatie als staan aan de rand van de afgrond. Hij wist niet meer wat hij moest doen. Ook zijn baas sprak hem steeds vaker aan op de achterblijvende resultaten. Dat versterkte Tom zijn gevoel nóg dichter bij het randje te staan.

Hij voelde steeds meer afstand met zijn baas en medewerkers. Tom had het idee dat hij er alleen voor stond. Als een laatste strohalm had hij zich aangemeld voor dit seminar in de hoop nieuwe inzichten en handige tools te krijgen.

Ik vroeg Tom of ik hem een schilderij mocht laten zien dat me deed denken aan zijn situatie. Hij stemde in.

Ik liet hem vanaf mijn telefoon het schilderij van Monet zien en vertelde mijn gedachten en gevoel erbij.

Zijn gezicht toonde eerst een frons van verbazing, maar na een korte overpeinzing: “Dat voelt voor mij inderdaad zo!”

De kracht van de stilte

Ik liet een stilte vallen en onze ogen vingen elkaar. Ik zag zowel opluchting als onmacht op zijn gezicht. Ik had met hem te doen.

Ik bedankte Tom voor zijn verhaal en kwetsbaarheid. Opnieuw liet ik een stilte vallen. “Wat zou je nu willen?’, vroeg ik.

“Dat ik concrete tips en tools krijg om de boel vlot te trekken. Ik wil de kwestie snel oplossen”. Na wederom een korte stilte. “Dat kan ik me voorstellen Tom”.

“Hou zou het zijn als ik je een duwtje in de goede richting geef?” “Prima, graag”, antwoordde Tom. “Oké, komt ie”.

“Vertel eens, wat heb je zoal gedaan om je mensen uit te dagen om te leren, te verbeteren en te groeien?” Hij nam een slok van zijn melk, keek weg en dacht diep na.

“Ik?”, vroeg Tom met verbaasde stem. “Ja, jij Tom”, antwoordde ik wat direct.

Na een diepe zucht vertelde hij me wat hij zoal had gedaan. Om kort te gaan, vooral veel praten en overtuigen, weinig coachen.

Wat zie je als jij je verplaatst in de schoenen van je medewerkers en vanuit dat perspectief naar jouw gedrag als manager kijkt?

“Wat was het effect van jouw gedrag op je medewerkers?” Opnieuw dacht Tom na.

De lunch was bijna voorbij en ik stuurde aan op een Quick-win. “Wat zie je als jij je verplaatst in de schoenen van je medewerkers en vanuit dat perspectief naar jouw gedrag als manager kijkt?”

“Dan zou ik denken dat het alleen maar gaat om wat de baas belangrijk vindt, en dat mijn behoeftes, belangen en problemen er niet toe doen”. Ik wachtte even.

“Hoe zou je daar als medewerker op reageren?” Tom antwoordde snel. “Verontwaardigd, boos en geïrriteerd, natuurlijk. Er wordt niet naar me geluisterd!”

Ik merkte dat er kwartjes begonnen te vallen.

“Weet je wat me te binnen schiet?”, bracht Tom in. “Nee! Ik ben benieuwd”. “Dat ik als manager het eerste moet veranderen?” Stilte.

“Dat lijkt me een mooi inzicht om de middag mee in te gaan Tom. Ga je mee”. Ik wachtte even tot hij in beweging kwam en volgde hem naar de plenaire zaal.

Met bewuste aandacht, stiltes en de juiste vragen vergroot je je invloed, zodat medewerkers eigenaarschap gaan nemen.

Na afloop van het seminar hebben Tom en ik onder het genot van een biertje verder gepraat over empathie en vastzitten in je eigen gedachten en gevoelens.

En hoe je met bewuste aandacht, stiltes en de juiste vragen je invloed vergroot, zodat medewerkers eigenaarschap gaan nemen.

Twee weken later belde Tom en vertelde wat het inleven in de ander en het stellen van vragen hadden opgeleverd. Het resultaat was bemoedigend. Tom en het team waren wat verder afgekomen van het randje.

Stiltes laten vallen was nog spannend en lastig voor Tom en zijn team. Hij vroeg of ik een tijdje zijn ‘buitenboordmotor’ wilde zijn. Tom wilde meer leren over trefzeker beïnvloeden, teamdynamiek en hoe hij zijn manier van leidinggeven kan verbeteren.

Heb je ook behoefte om weg te komen van de afgrond? Lees hier meer over Leidinggeven zonder trucjes.

Wil je op de hoogte blijven van nieuwe verhalen? Stuur me een e-mail en ik zet je op mijn maillijst.