Goed luisteren en effectief spreken begint met je mond te houden. Voor de meeste managers is dat best moeilijk.

In de ontwikkeling van managers wordt veel aandacht besteed aan zaken als spreken in het openbaar, presenteren, onderhandelen en overtuigen.

Aan luisteren en goede vragen stellen daarentegen nauwelijks. Hoe het luisterproces precies verloopt en hoe en waarnaar ze in gesprekken luisteren, krijgt in cursussen en trainingen doorgaans beperkt aandacht. En dat maakt dat de meeste managers onwetend zijn als het over luisteren gaat.

BEL vaker

  • Begrijpend en empatisch luisteren (BEL) is het meest essentiële onderdeel van je communicatieve en interactie- vaardigheden. Het is de zuurstof van effectieve interacties.
  • Als je BEL(uister)T kom je er achter wat er écht speelt bij de ander. Het zorgt er ook voor dat de ander zich begrepen en gewaardeerd voelt, wat sterke interpersoonlijke werkrelaties en psychologische veiligheid oplevert.
  • Herken wat een luistermoment is en neem de luisterhouding aan. Begrijpend en empatisch luisteren begint met het geven van oprecht en onverdeelde aandacht.
  • Als je je empathie en compassie gebruikt, leer je wat een ander denkt, voelt en wat zijn behoefte is of wat die wil doen.

Automatische piloot

Het uitschakelen van je gedachten en gevoelens in gesprekken met anderen is vrijwel onmogelijk. Temeer ons dagelijkse denken en doen voor een groot deel op de automatische piloot gaat. We zijn ons vaak niet bewust van hoe we reageren en waarom.

Totdat iemand ons feedback geeft of als we de uitslag lezen van een onderzoek naar de achtergronden van ons gedrag. Een andere manier om dit bewustzijn te bevorderen is zelfreflectie. Dat doe je bijvoorbeeld door na een bepaalde werksituatie jezelf af te vragen hoe je hebt gecommuniceerd en samengewerkt, en wat het effect ervan was.

Omgekeerd, hoe jij reageerde op anderen.

Er is een verschil tussen luisteren en wachten op je beurt om te spreken
– Simon Sinek

Wat luisteren blokkeert

Je gedachten en gevoelens uitschakelen kan dus niet. Wat dan wel?

Je kunt leren je bewust te worden van zaken die je belemmeren bij het luisteren. Want in het luisteren word je doorlopend geconfronteerd met afleidingen die de informatie die je ontvangt filteren. En een groot deel daarvan komt uit je binnenwereld. De meest voorkomende luisterfilters zijn:

  1. Irritaties over het gedrag van anderen.
  2. Eigen behoeften.
  3. Oordelen en vooroordelen.
  4. Eigen angsten.

Deze luisterfilters hebben een groter effect op je denken, voelen en handelen. Namelijk, dat je je in de interactie met aannames werkt, je afsluit, in de verdediging schiet en/of je gelijk wil halen. In mijn denken over Bewust Leiderschap, kom je dan in een positie onder de lijn, zet je als het ware een doos over je hoofd en word je gedrag ineffectief en ga je vingerwijzen.

Het is je innerlijke programmering waarmee je je eigen gedragspatronen rechtvaardigt en tegelijkertijd zelfbedrog pleegt. Wees je ervan bewust dat een ander dit als zeer onveilig kan ervaren, weerstand kan geven of zich uit de interactie kan terugtrekken.

Daar waar je je veilig voelt, spreek je je uit – daar waar je je onveilig voelt, verberg je je.
– Jan Hille Noordhof

Luisteren vraagt moed

Ga in gedachte terug naar je laatste vergadering en beantwoord de volgende drie vragen:

  1. Heb ik als manager de moed om zonder oordeel te luisteren naar de mening, visie of ideeën van een ander? Dus, oordeelsvrij te luisteren?
  2. Heb ik als manager de moed om te luisteren de emoties en gevoelens van een ander? Dus, je zo in de ander te verplaatsen dat mijn emoties en gevoelens er even niet toe doen?
  3. Heb ik als manager de moed oprecht te luisteren naar de behoeftes van een ander? Dus, je eigen behoeftes op de achtergrond te zetten?

Als je deze vragen met NEE beantwoordt, dan is er ruimte om je luistervermogen te vergroten en te versterken.

Luistervermogen ontwikkelen

  • Ontdek wat je afleidt en blokkeert in het luisteren; je luisterfilters.
  • Ontmasker je saboteurs. Welke innerlijke stemmen nemen de zuurstof weg uit het luisteren. Bekende saboteurs zijn: Perfectionist, Pleaser, Criticus, Hyperactieve (doener: oplossingen en resultaten), Vermijder, Streber, Slachtoffer, Rationele en de Waakzame.
  • Leer de tegenpolen van je voornaamste saboteurs kennen. Tegenover een Pleaser staat een Assertief deel. Een deel van je persoonlijkheid dat goed voor zichzelf kan opkomen en duidelijk is. Tegenpolen zijn vaak een verbannen of vestoren lid van je interne familie (lees mijn blog ‘Ken je ).
  • Tem je saboteurs en boor je ballingen aan. In de kern gaat dit leerproces over het moment herkennen waarop je moet overschakelen van je automatische piloot (saboteurs) naar handbediening. Op dat moment kom je in het model van Bewust leiderschap boven de lijn en breng je nieuwe zuurstof in het luisteren.

Meer weten hoe jij je luistervermogen vergroot en versterkt? Download dan hier mijn gratis e-book ‘De route naar Bewust leiderschap’ of vraag een kennismakingsgesprek met me aan.