Een van de krachtige dingen die ik als manager en leiderschapscoach heb geleerd, is dat het oplossen van knellende interactiepatronen een interne taak is. 

We moeten de strijd in ons interne familiesysteem beëindigen als we de ‘interactiestrijd’ daarbuiten willen stoppen.

Ik denk niet dat ik hiermee iets zeg dat baanbrekend nieuws is en viraal gaat. De meeste denkers, schrijvers en sprekers over (zelf)leiderschap moedigen ons aan om als eerste te beginnen met het onderzoeken van onze levensgeschiedenis, drijfveren, overtuigingen en vooroordelen. Ze nodigen ons uit om te zien hoe we kijken naar anderen en naar de wereld om ons heen. Dat is waardevol en essentieel.

Maar naast het onderzoeken van hoe we onszelf en anderen zien, wil ik graag een extra perspectief bieden dat gaat over de delen van onze persoonlijkheid: ons interne familiesysteem.

Meervoudige persoonlijkheid

Steeds meer wetenschappelijk onderzoek wijst uit dat onze persoonlijkheid meervoudig is. Het bestaat uit delen, subpersonen of Ikken. Elk met hun eigen geschiedenis, gedachten, gevoelens, overtuigingen en kwaliteiten.

Observeer je een gesprek tussen een baas en een medewerker, dan is het gemakkelijk te zien welke delen in de interactie aan het werk zijn. Bijvoorbeeld: de baas neemt het initiatief, de medewerker luistert en stelt vragen, of de medewerker biedt weerstand, de baas gaat overtuigen of bagatelliseert de weerstand.

Vaak zijn dit andere delen dan die aanwezig zijn op een verjaardag, een feest of tijdens vakanties. We hebben vele delen en het is goed en noodzakelijk dat we die leren kennen.

Als ik met managers over en met hun delen spreek, dan blijkt dat de meesten hun interne familiesysteem onvoldoende kennen. Ze zijn zich niet bewust welke delen het voor het zeggen hebben en bieden andere delen nog geen gelijke kansen of gebruiken ze niet.

Het veranderen van gedrag is als eerste een inside job.

Denken, voelen en handelen

In al de jaren dat ik met managers werk aan hun leiderschap en gedrag, ben ik tot de conclusie gekomen dat het kennen en accepteren van je binnenwereld essentieel is om meer impact te maken in de buitenwereld.

Als je je in de interactie laat saboteren door gedachten en gevoelens uit het verleden, zul je snel veroordelend en oordelend zijn ten opzichte van de mensen met wie je samenwerkt en leeft.

Zodra bepaalde delen jouw denken, voelen en handelen saboteren, schiet je in de automatische piloot, ervaar je geen invloed en heb je nauwelijks impact. Wat zich vooral voordoet in spannende situaties en bij lastige typen. Je raakt gestrest en gefrustreerd, en verliest bakken met energie.

Op dat moment ervaar je een innerlijke strijd tussen je delen en is de kans groot dat je overspoelt wordt door hun ‘stemmen’. Met als effect dat je je afsluit, defensief wordt en je je gelijk wil halen. Bij de ander gebeurt meestal precies hetzelfde. Ook bij die persoon doet het interne familiesysteem zijn werk.

Vingerwijzen

De meeste mensen plaatsen de aanleiding tot dat ‘innerlijke gevecht’ buiten zichzelf. Ze gaan vingerwijzen en geven anderen de schuld van hun boosheid, falen of verdriet. En als dat in werkrelaties regelmatig  gebeurt, creëren ze onbewust knellende interactiepatronen en onveilige werkplekken.

Maar het meest destructieve is dat ze geen kritische signalen meer ontvangen, mensen fouten en verbetermogelijkheden niet meer melden, waardoor de openhartigheid verdwijnt als sneeuw voor de zon.

Dit zijn belangrijke redenen waarom ik zo toegewijd ben aan het identificeren van al onze delen. De realiteit is dat de meeste managers in hun kindertijd en sociale omgeving, zijn getraind om bepaalde delen te ontkennen en te verloochenen. Ze hebben geleerd die te verbannen en op te sluiten in een denkbeeldige kelder in hun brein.

Het is vaak slikken als ze in de coaching geconfronteerd worden met dit zelfbedrog.

Diep werk

Het diepe werk in leiderschapsontwikkeling is om al de delen van een manager te vinden, te identificeren en hun bestaansrecht te erkennen. Ze kunnen in de interactie delen niet aanboren als ze die niet kennen en erkennen. Ik zie dat managers bepaalde delen die ze goed kennen en al jaren gebruiken verwelkomen, maar andere niet uitnodigen om voor ze aan de slag te gaan.

Ze luisteren vooral naar hun primaire, sterke delen (ik noem die saboteurs), maar ontzeggen ballingen (verstoten delen) hun stem aan tafel. Waar ze overigens goede redenen voor hebben.

Ik zeg het nog maar eens. Je kunt geen effectieve interacties creëren en meer impact maken als je je interne familiesysteem maar ten dele kent.

In het werken met de delen van managers zie ik dat een deel van de energie die zij in hun interacties gebruiken, voortkomt uit het ontkennen van de strijd die al jaren in hun innerlijke wereld woedt. Het is deze ontkenning die maakt dat ze hun (ongepaste of ineffectieve) gedrag rechtvaardigen en er geen verantwoordelijkheid voor nemen.

Het is vaak slikken als ze in de coaching geconfronteerd worden met hun zelfbedrog.

Inside job

Het veranderen van gedrag is als eerste een inside job. En daar eindigt het niet. Ik ben van mening dat een duurzame verandering van gedrag lukt als je bereid bent diep innerlijk werk te doen en dat te onderhouden. Zodat je de dynamiek en samenstelling van je interne familie leert kennen, waarderen en gebruiken. Anders gezegd, Bewust Leiderschap toepast.

Je interne familiesysteem bestaat uit:

  • Saboteurs. Dit zijn sterke, primaire delen die je beschermen tegen pijn, angst en verdriet. Ze vormen veelal je automatische piloot. Meestal hebben ze hun beschermende taak op zich genomen in de kinderjaren.
  • Poortwachters. Dit zijn delen die de taak op zich hebben genomen de emoties van de ballingen te signaleren en te stoppen als die zich in het hier en nu manifesteren.
  • Ballingen. Delen die in de vroege kinderjaren en in de sociale omgeving verstoten zijn geraakt. Ballingen zijn vaak innerlijke kinderen.

Bewust leiderschap

Om je ‘binnenkant’ goed te leren kennen doorloop je het proces van Bewust Leiderschap. Dat houdt in:

  1. Identificeer je onderdelen, inclusief degene die je hebt verbannen.
  2. Leer ze kennen en accepteren door ze te interviewen: innerlijke dialoog voeren.
  3. Geef al je delen de aandacht en liefde die ze verdienen, omdat ze zijn wie ze zijn en voor het werk dat ze doen.
  4. Heet ze welkom aan tafel en vraag hoe oud ze zijn, wat ze het liefste doen, wat hun behoefte is en wat ze van je nodig hebben.
  5. Leer je saboteurs temmen en ruimte te geven aan je ballingen. Ontdek hun kwaliteiten en leer ze te gebruiken voor effectieve interacties en meer impact en ontspanning.

De praktijk

In mijn blog ‘Zwijgen is goud….of toch niet?, laat ik je zien hoe ik Henk, een ervaren projectmanager, begeleid bij het identificeren van zijn interne familiesysteem en hoe hij de verschillende delen in het hier en nu aanboort, en wat dat hem oplevert.