Jouw team maakt vaart, haalt deadlines, denkt en doet effectief en efficiënt, teamleden helpen elkaar en er is een professionele aanspreekcultuur. Nee? Ben jij een van de managers die, misschien zonder het in de gaten te hebben, leiding geeft aan een bloemkool?

Ik kom steeds vaker min of meer uitgebluste managers tegen. Wat is hier aan de hand? Het blijkt dat velen zich dusdanig storen aan de frictie en het gedoe in hun team dat ze gestrest zijn, slecht slapen en zich suf piekeren. Het lukt ze maar niet hun team op koers te houden of in beweging te krijgen. Wat kun je doen en wat moet je vooral niet doen? Vermijd in ieder geval de kweek van een bloemkool met een sausje.

Invalshoeken bij teamontwikkeling

Binnen teams spelen er drie belangrijke zaken:

  1. Wat is hier formeel vastgelegd, wat is de harde structuur? We noemen dit de bovenstroom.
  2. De interactie: wat doen mensen hier? Dit is wat er aan de oppervlakte gebeurt.
  3. De feitelijke werkelijkheid: wat speelt hier eigenlijk? Waarom doen deze mensen zoals ze doen? Dit is de, minst zichtbare maar meest belangrijke, onderstroom.

Deze drie zaken laten zien, als je weet waar je op moet letten, hoe het team denkt, voelt en doet. Goed functionerende teams hebben heldere en begrijpelijke doelen, teamwaarden en normen en een set praktische werkwijzen. Mensen in goed functionerende teams kennen zichzelf van binnen en van buiten en weten veel van hun collega’s. Hoe minder goed jij jezelf en je collega’s kent, hoe groter de kans dat je miskleunt in de interactie en je bijvoorbeeld op de ‘weerstandsknop’ van de ander drukt. En die ander op de jouwe. Met als resultaat onbegrip, afstand en gedoe.

Belemmerende patronen

Als teammanager heb je veel invloed op het ontstaan en in stand blijven van de onderstroom. Ben je zelf open en geef je ook anderen ruimte aan het uiten van gevoelens en bedenkingen en schep je duidelijke omgangskaders, dan zal de onderstroom veel minder een eigen leven gaan leiden. Ben je als teammanager voornamelijk technisch en taakgericht maar negeer je de onderstroom, dan blijft deze waarschijnlijk onuitgesproken. Als het bovendien niet duidelijk is welke sociale en professionele omgangsvormen acceptabel zijn, dan kan de onderstroom groeien als kool, met roddels en wandelgangengepraat. Tijdens het teamoverleg blijven het slecht luisterende teamlid, de gesprekskaper, de bezwaarmaker, de nar en de mopperaar stevig in hun rol.

Observeer ik een teamoverleg, dan zie ik de manager kijken en luisteren naar de onderstroom, zonder er iets mee te doen. Die focust zich op de inhoud van de vergadering en volgt de agenda. Ondertussen groeit de bloemkool door.

Bloemkool

Ik gebruik de metafoor van de bloemkool om duidelijk te maken dat teammanagers en teamleden ontzettend goed zijn in het bedekken van de echte pijn. De pijn is de stronk van de bloemkool, de plek waar het is ontstaan en die voor groei zorgt. Telkens als die pijn voelbaar wordt en opborrelt aan de oppervlakte, wordt deze snel bedekt met een nieuw roosje: excuses en gedrag zoals het wijzen naar anderen, stil verzet of geroddel. Met als effect dat de bloemkool groeit, en de stam steeds minder goed zichtbaar wordt. En wat doen veel leidinggevenden? Die kijken weg, nemen een afwachtende houding aan.

In beweging dankzij een doorbraaksessie

Verhalen en metaforen krijgen mensen en teams in beweging. De metafoor van de bloemkool is er een van. In een doorbraaksessie laat ik de teamleden de bloemkool schoonmaken. De roosjes en bladeren die ze afsnijden krijgen woorden die synoniem staan voor de om- en afleidingen en excuses die het team bedenkt om de kern van de problematiek, de stronk/de pijn, te verhullen. Zoals ‘geen tijd’, ‘lastig’, ‘taak van de manager’, of ‘dat is zijn/haar verantwoordelijkheid, niet de mijne’, et cetera.

Hierna volgt een groepsgesprek. Op deze manier wordt het team, inclusief de leidinggevende, zich bewust van hun ineffectieve en destructieve gedrag en krijgen ze zicht op blinde vlekken. Bovendien kunnen ze niet meer om de pijn heen. De hardnekkige onderstroom wordt letterlijk voelbaar.

 

Ook werken aan je persoonlijke effectiviteit? Hier lees je meer.

Kan jouw team ook betere samenwerking gebruiken? Bekijk dan deze pagina.