De onderstroom in je team is bepalend voor het succes dat je team onder jouw leiding boekt. Dat is mijn conclusie na 30 jaar leidinggeven en coachen aan managers en hun teams. 75 procent van de belemmeringen voor veranderingen komen door de onderstroom. In dit blog ga ik hier dieper op in en krijg je praktische tips. Bijvoorbeeld over een hondendrol.

Wat is onderstroom en hoe ontstaat gedoe?

De term onderstroom is boeiend, aantrekkelijk en tegelijk spannend. Het klinkt als iets donkers en ongrijpbaars. De onderstroom is iets anders dan de concrete doelen en taken van een team. De onderstroom heeft te maken met bewuste en onbewuste gedachten, gevoelens en overtuigingen die in teams actief zijn, maar die wel voor een groot deel het groepsgedrag bepalen. Zeker als het lastig en spannend wordt. De onderstroom gaat over het relatieaspect in het werk. Hoe teamleden met elkaar om gaan en zich tot elkaar verhouden.

De onderstroom bestaat uit zaken die niet zo gemakkelijk zijn vast te leggen of die je kunt opbergen in een lade van een bureau:

  • de onderlinge verhoudingen en werkrelaties in een groep;
  • de drijfveren, gedachten, gevoelens en overtuigingen die groepsleden meenemen en inbrengen;
  • niet gedeelde persoonlijke kennis;
  • de ongeschreven regels, normen en waarden: “Zo doen we dat hier (niet)!”

Het ongrijpbare van de onderstroom maakt dat er vaak negatief over wordt gedacht. Als iets wat alleen maar remmend of blokkerend werkt, wat gedoe oplevert. Dat komt zeker vaak voor, maar de onderstroom heeft ook een positief effect op het groepsgedrag. In de onderstroom zitten allerlei gedachten, gevoelens, relaties en overtuigingen die het voor de groep mogelijk maken om met elkaar te kunnen samenwerken. Het is het automatische groepsgedrag, teamleden laten dit gedrag zien zonder erbij na te denken.

3 Tips om gedoe in de onderstroom aan te pakken

    1. Verbind taak en relatie. Mensen praten gemakkelijker over de inhoud van het werk dan over de interpersoonlijke verhoudingen tussen de teamleden en gedoe in de groep. Het taakaspect in een groep is rationeel en veilig, de relatiekant appelleert aan kwetsbaarheid, emoties en gevoelens. In teams met gedoe kunnen deze twee aspecten niet met elkaar, maar ook niet zonder elkaar. Benut deze essentiële verbinding door tijdens vergaderingen regelmatig tien minuten in te ruimen om over het relatieaspect van de samenwerking in het team te hebben. Neem als teammanager als eerste het voortouw en benoem bijvoorbeeld wat je in de samenwerking energie geeft, en waarop je energie verliest, of wat je lastig vindt. Deze laatste gaat over gedoe. Toets hoe je teamleden dat zien. Na het gesprek vraag je een teamlid de volgende vergadering twee aspecten die hem / haar bezig houden in te brengen. Op deze manier creëer je een veilig platform en ruimte om gedoe in de onderstroom op tafel te krijgen.
    2. Creëer een productief conflict Zet de volgende teamvergadering slechts een punt op de agenda: ‘Mijn onmacht als teammanager als startpunt voor verandering’. Vertel waarom je dit agendapunt inbrengt en licht je gevoel van onmacht in heldere taal toe. Laat je verhaal indalen, gebruik de kracht van de stilte. Stel vervolgens deze vraag: ‘Wie zou op mijn verhaal willen reageren?’ Hou de stilte vast, kijk iedereen vriendelijk aan. Laat de ongemakkelijkheid bestaan. Gegarandeerd dat er iemand gaat spreken. Het bekende schaap over de dam. Hierop kun je verder gaan: onderzoek, luister, oordeel niet, stel open vragen en vat samen. Sluit waarderend af en geef de volgende stap aan. Betrek teamleden bij de voorbereiding ervan, waarbij meedoen vrijwillig is, maar niet vrijblijvend.
    3. Kijk in de spiegel. Besef dat verandering begint bij jou als leidinggevende. Je hebt zelf de sleutel in handen om gedoe aan te pakken en op te ruimen. Je bent zowel onderdeel van het probleem, als van de oplossing. Ga eens voor de spiegel staan en stel jezelf de volgende drie vragen:
      • Wat weerhoudt mij om het gedoe in het team bespreekbaar te maken?
      • Wat heb ik te doen en te laten om het gedoe aan te pakken en op te ruimen?
      • Hoe ga ik dat doen en wat heb ik daarbij nodig?

 

Ook werken aan je EIGEN leiderschapsstijl? Hier lees je meer.

Kan jouw team ook betere samenwerking gebruiken? Bekijk dan deze pagina.