Vraag jezelf eens af: Wanneer heb ik voor het laatst tegen mijn medewerkers gezegd: ‘Ik weet het even niet, wie van jullie heeft hier meer verstand van’? In plaats van een besluit doorgedrukt, ondanks innerlijke twijfel? Of oprecht geïnteresseerd gevraagd: ‘Jee, hoe heb je dat gedaan, die vier doelen behaald? Vertel eens?’ – in plaats van streng geoordeeld: ‘Je hebt zes van de tien doelen níet gehaald. Kun je dat verantwoorden?’

Bij het woord leider denken veel leidinggevenden nog aan iemand die steeds voorop loopt, eigenlijk de enige is die alles weet, en daarom altijd de beslissingen neemt. Zo was dat vroeger, in de wereld van de babyboomers. Status, gezag en hiërarchie – het leven was eigenlijk heel eenvoudig. Je vertelde je mensen gewoon wat ze moesten doen. Ook al wist je het zelf niet zeker, maar dat vertelde je er niet bij. Zo moest het gaan, en zo ging het ook. En als het niet werkte lag het altijd ergens anders aan, nietwaar?

Excelleren

In de huidige tijd, waarin we wel tot vier generaties op het werk kunnen hebben, is persoonlijk leiderschap in mijn ogen de sleutel tot effectief en evenwichtig leiderschap. Voor mij komen die twee samen in Dienend-Leiderschap. Je faciliteert mensen zodat zíj excelleren, of het nu de gezagsgetrouwe babyboomers zijn, de zoekende generatie X, de gelijkwaardigheidsgeneratie Y of de aanstormende generatie Z, die alles deelt en alles digitaal doet. Ieder kan op zijn eigen manier excelleren, en het ligt in jouw handen hoe je ze ondersteunt, helpt, richting geeft.

Iemand afrekenen

Faciliteren vanuit kwetsbaarheid, constructiviteit en inclusiviteit. Durf te vragen waar je iemand mee kan helpen als die ergens tegenaan loopt. Hoe eenvoudig was het altijd als iemand zijn KPI’s niet gehaald had, want dan kon je hem erop afrekenen. Hoe moeilijk, maar tegelijkertijd hoe lonend, is het om iemand uit te nodigen te zeggen waar hij tegenaan loopt, en vervolgens te vragen: waar kan ik je mee helpen? Wat heb je van mij nodig?

In de prullenbak

Onze systemen beperken ons in onze ontwikkeling. De werkafspraken de we geformuleerd hebben, de targetting, de functionerings- en beoordelingssystemen – gooi ze in de prullenbak. Ze frustreren creativiteit, ze bevorderen een angstcultuur en ontwijkgedrag. ‘Laat ik maar vooral die en die puntjes afvinken, dan kom ik de volgende ronde weer door. Oef.’ De baas blust intussen aan de lopende band brandjes, wat is die toch druk. Maar groeien doet het bedrijf – lees: de mensen in hun ontwikkeling – allerminst.

De buik vol van leiders

En dan krijg je de situatie die ik laatst bij een cliënt tegenkwam: Hij bezocht voor het eerst het nieuwe team waaraan hij leiding zou gaan geven. Bij het binnengaan van de vergaderruimte viel zijn oog direct op de naamkaartjes van zijn voorgangers. Eén strook papier was nog leeg. Die bleek voor zijn naam alvast klaargezet te zijn. Zoveel vertrouwen was er dus in leiderschap ontstaan in die organisatie. Leiders, daar hebben wij de buik van vol. Hoe eerder ze gaan hoe liever.

Status of welbevinden

Dan heb je veel moed nodig om dat om te draaien, om met persoonlijk leiderschap – omdat je jezelf uit en te na kent, en kwetsbaar kan zijn – de mensen weer vertrouwen bij te brengen. Vertrouwen in jouzelf én in henzelf, vertrouwen in de leider die niet oordeelt maar faciliteert, die niet afrekent maar aanmoedigt, die niet voor zijn eigen status komt maar voor het welbevinden van het hele bedrijf en alle mensen die er werken. Die een échte toegevoegde waarde wil neerleggen vanuit wie hij is als mens. Steeds minder in termen als aandeelhoudersbelangen, en steeds meer in belangen van toegevoegde waarde voor mens, samenleving en wereld.

Why, what en how

Persoonlijk leiderschap is te leren, zeker. Het gaat om het leren stellen van de faciliterende vraag, een niet-wetende houding aannemen en oordeelsvrij communiceren. Dan kom ik al snel uit bij zelfkennis, empathie, de open mind en mensen in hun kracht zetten. Persoonlijk leiderschap is het fundament waarop je vervolgens met verschillende toepassingen je mensen nóg beter kunt (bege)leiden. Persoonlijk leiderschap kun je zien als de why van het leidinggeven, de uitvoering is het what en het how. Verbeter de wereld maar begin wel eerst bij jezelf. En dan ben je geen echte leider in de zin van het kopstuk of boegbeeld, maar de echte leider in de zin van het fundament waarop je mensen kunnen excelleren. In mijn ogen ben je dan pas een echte effectieve en evenwichtige leider; een dienende-leider.

Meer weten?

Heb je nú behoefte aan meer informatie aan de ontwikkeling van jouw persoonlijke effectiviteit en leiderschap? Kijk dan of een van mijn Leiderschapstrainingen iets voor je is.